Xét tuyển thẳng là một trong những chính sách tuyển sinh quan trọng dành cho thí sinh có thành tích đặc biệt hoặc thuộc một số nhóm đối tượng theo quy định. Năm 2026, các đối tượng xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển đại học được thực hiện theo Điều 8 Quy chế tuyển sinh ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Thí sinh cần lưu ý rằng xét tuyển thẳng không có nghĩa là được tự động vào mọi ngành, mọi trường. Mỗi cơ sở đào tạo phải công bố cụ thể kế hoạch, đối tượng, chỉ tiêu, tiêu chí, phạm vi tuyển sinh và chương trình đào tạo áp dụng xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển trong thông tin tuyển sinh của trường.
Bài viết dưới đây giúp thí sinh và phụ huynh nắm rõ các nhóm đối tượng được xét tuyển thẳng đại học năm 2026, phân biệt xét tuyển thẳng với ưu tiên xét tuyển, cách đăng ký và những lưu ý quan trọng khi sử dụng quyền xét tuyển thẳng.
I. Xét tuyển thẳng đại học là gì?
Xét tuyển thẳng là việc cơ sở đào tạo thực hiện quy trình xét hồ sơ của thí sinh và công nhận trúng tuyển đối với những đối tượng được xét tuyển thẳng theo quy định của Quy chế tuyển sinh.
Hiểu đơn giản, đây là hình thức tuyển sinh dành cho những thí sinh có thành tích đặc biệt, thuộc diện chính sách đặc thù hoặc đáp ứng điều kiện riêng do quy chế và từng cơ sở đào tạo quy định. Tuy nhiên, thí sinh vẫn cần tốt nghiệp THPT, đáp ứng điều kiện đầu vào nếu có và thực hiện đúng quy trình đăng ký theo kế hoạch tuyển sinh chung.
Xét tuyển thẳng khác với xét tuyển thông thường ở chỗ thí sinh không cạnh tranh bằng điểm xét tuyển như các phương thức phổ biến. Tuy vậy, quyền xét tuyển thẳng vẫn chịu giới hạn về ngành phù hợp, chỉ tiêu, tiêu chí và quy định riêng của từng trường.
II. Các đối tượng được xét tuyển thẳng đại học năm 2026
1. Nhóm có danh hiệu danh dự cấp quốc gia
Theo khoản 1 Điều 8 Quy chế tuyển sinh 2026, các đối tượng sau được tuyển thẳng vào các chương trình đào tạo do cơ sở đào tạo quy định:
| Đối tượng | Quyền lợi |
| Anh hùng lao động | Được tuyển thẳng vào chương trình đào tạo do cơ sở đào tạo quy định |
| Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân | Được tuyển thẳng vào chương trình đào tạo do cơ sở đào tạo quy định |
| Chiến sĩ thi đua toàn quốc | Được tuyển thẳng vào chương trình đào tạo do cơ sở đào tạo quy định |
Nhóm này thuộc diện được quy định trực tiếp tại khoản 1 Điều 8 của Quy chế tuyển sinh năm 2026.
2. Thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế
Thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế được xét tuyển thẳng vào chương trình đào tạo phù hợp với môn thi đạt giải. Thời gian đạt giải không quá 03 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng.
| Thành tích | Điều kiện xét tuyển thẳng |
| Giải nhất kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế | Xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với môn thi đạt giải |
| Giải nhì kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế | Xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với môn thi đạt giải |
| Giải ba kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế | Xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với môn thi đạt giải |
| Thời hạn thành tích | Không quá 03 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng |
Ví dụ, thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia môn Toán có thể được xét tuyển thẳng vào các chương trình đào tạo phù hợp với môn Toán theo quy định của từng trường, không mặc định được tuyển thẳng vào mọi ngành.
3. Thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, quốc tế
Thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, quốc tế do Bộ GD&ĐT tổ chức hoặc cử tham gia có thể được xét tuyển thẳng vào chương trình đào tạo phù hợp với nội dung đề tài dự thi. Thí sinh phải đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào của chương trình đào tạo và thời gian đạt giải không quá 03 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng.
| Thành tích | Điều kiện xét tuyển |
| Giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, quốc tế | Có thể được xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với nội dung đề tài |
| Giải nhì cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, quốc tế | Có thể được xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với nội dung đề tài |
| Giải ba cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, quốc tế | Có thể được xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với nội dung đề tài |
| Điều kiện bổ sung | Đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào của chương trình đào tạo |
| Thời hạn thành tích | Không quá 03 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng |
Cơ sở đào tạo có quyền quyết định việc xét tuyển thẳng hoặc không xét tuyển thẳng đối với nhóm thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật theo quy định tại Điều 8. Vì vậy, thí sinh cần xem kỹ đề án tuyển sinh của trường dự kiến đăng ký.
4. Thí sinh đạt giải trong các cuộc thi nghệ thuật quốc tế
Thí sinh đạt giải chính thức trong các cuộc thi nghệ thuật quốc tế về ca, múa, nhạc, mỹ thuật được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận có thể được xét tuyển thẳng vào chương trình đào tạo phù hợp. Thời gian đạt giải không quá 04 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng.
| Thành tích | Điều kiện xét tuyển |
| Giải chính thức cuộc thi nghệ thuật quốc tế về ca | Các ngành đào tạo nghệ thuật, âm nhạc hoặc ngành phù hợp do trường quy định |
| Giải chính thức cuộc thi nghệ thuật quốc tế về múa | Các ngành đào tạo nghệ thuật, biểu diễn hoặc ngành phù hợp |
| Giải chính thức cuộc thi nghệ thuật quốc tế về nhạc | Các ngành âm nhạc, sư phạm âm nhạc hoặc ngành phù hợp |
| Giải chính thức cuộc thi nghệ thuật quốc tế về mỹ thuật | Các ngành mỹ thuật, thiết kế, sư phạm mỹ thuật hoặc ngành phù hợp |
| Thời hạn thành tích | Không quá 04 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng |
Việc có được xét tuyển thẳng hay không do cơ sở đào tạo quyết định và phải được công bố trong thông tin tuyển sinh của trường.
5. Thí sinh là thành viên đội tuyển quốc gia thi đấu giải thể thao quốc tế
Thí sinh tham gia đội tuyển quốc gia thi đấu tại các giải quốc tế chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác nhận đã hoàn thành nhiệm vụ có thể được xét tuyển thẳng vào chương trình đào tạo phù hợp.
Các giải được nêu trong quy chế gồm Giải vô địch thế giới, Cúp thế giới, Olympic, ASIAD, Giải vô địch châu Á, Cúp châu Á, Giải vô địch Đông Nam Á, SEA Games và Cúp Đông Nam Á. Thời gian đạt giải không quá 04 năm tính đến thời điểm xét tuyển thẳng.
| Đối tượng | Điều kiện chính |
| Thành viên đội tuyển quốc gia thi đấu giải quốc tế chính thức | Có xác nhận hoàn thành nhiệm vụ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch |
| Phạm vi giải đấu | Olympic, ASIAD, SEA Games, Cúp thế giới, Giải vô địch thế giới, Giải vô địch châu Á, Giải vô địch Đông Nam Á và các giải được nêu trong quy chế |
| Thời hạn thành tích | Không quá 04 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng |
| Ngành phù hợp | Thường là các ngành thể dục thể thao hoặc chương trình đào tạo phù hợp do trường quy định |
Thí sinh cần kiểm tra kỹ ngành nào của từng trường có áp dụng xét tuyển thẳng cho nhóm vận động viên, vì chính sách cụ thể có thể khác nhau giữa các cơ sở đào tạo.
6. Thí sinh đạt giải thi tay nghề khu vực ASEAN hoặc quốc tế
Thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba trong các kỳ thi tay nghề khu vực ASEAN và thi tay nghề quốc tế do Bộ GD&ĐT cử tham gia được xét tuyển thẳng vào chương trình đào tạo phù hợp với nghề đã đạt giải. Thời gian đạt giải không quá 03 năm tính đến thời điểm xét tuyển thẳng.
| Đối tượng | Điều kiện chính |
| Giải nhất kỳ thi tay nghề khu vực ASEAN hoặc quốc tế | Xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với nghề đạt giải |
| Giải nhì kỳ thi tay nghề khu vực ASEAN hoặc quốc tế | Xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với nghề đạt giải |
| Giải ba kỳ thi tay nghề khu vực ASEAN hoặc quốc tế | Xét tuyển thẳng vào ngành phù hợp với nghề đạt giải |
| Thời hạn thành tích | Không quá 03 năm tính đến thời điểm xét tuyển thẳng |
Đây là nhóm phù hợp với các chương trình đào tạo có tính ứng dụng, kỹ thuật, công nghệ hoặc ngành nghề tương ứng với nội dung thi tay nghề.
7. Thí sinh có bằng trung cấp ngành sư phạm
Thí sinh có bằng trung cấp ngành sư phạm loại giỏi trở lên hoặc có bằng trung cấp ngành sư phạm loại khá và có ít nhất 02 năm làm việc đúng ngành được xét tuyển thẳng vào ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng.
| Đối tượng | Ngành được xét tuyển thẳng |
| Có bằng trung cấp ngành sư phạm loại giỏi trở lên | Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng |
| Có bằng trung cấp ngành sư phạm loại khá và ít nhất 02 năm làm việc đúng ngành | Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng |
Quy định này áp dụng riêng với ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng, không áp dụng chung cho mọi ngành đại học.
8. Một số nhóm đặc thù do hiệu trưởng xem xét, quyết định
Hiệu trưởng cơ sở đào tạo căn cứ kết quả học tập cấp THPT của thí sinh và yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo để xem xét, quyết định nhận vào học một số trường hợp đặc thù. Trường hợp cần thiết, thí sinh có thể phải học 01 năm bổ sung kiến thức trước khi vào học chính thức.
| Đối tượng | Ngành được xét tuyển thẳng |
| Người nước ngoài | Đạt chuẩn năng lực ngôn ngữ theo yêu cầu của chương trình đào tạo |
| Người Việt Nam học THPT, trung học nghề ở nước ngoài | Có trình độ tương đương THPT, trung học nghề của Việt Nam và đạt chuẩn năng lực ngôn ngữ theo yêu cầu |
| Người Việt Nam học chương trình giáo dục nước ngoài bằng tiếng nước ngoài tại Việt Nam | Có trình độ tương đương THPT, trung học nghề của Việt Nam và đạt chuẩn năng lực ngôn ngữ theo yêu cầu |
| Người dân tộc thiểu số rất ít người | Theo quy định hiện hành của Chính phủ |
| Người khuyết tật nặng | Có giấy xác nhận khuyết tật, có khả năng theo học một số chương trình nhưng không có khả năng dự tuyển theo phương thức bình thường |
Với nhóm này, quyền quyết định thuộc về cơ sở đào tạo. Vì vậy, thí sinh cần đọc kỹ thông báo tuyển sinh của từng trường, đặc biệt là điều kiện về hồ sơ, chương trình được xét, yêu cầu bổ sung kiến thức và thời gian nộp hồ sơ.
III. Ưu tiên xét tuyển đại học là gì?
Ưu tiên xét tuyển không giống hoàn toàn với xét tuyển thẳng. Đây là chính sách dành cho một số thí sinh đã đạt ngưỡng đầu vào hoặc được cộng điểm theo quy định của cơ sở đào tạo.
Theo khoản 5 Điều 8 Quy chế tuyển sinh 2026, cơ sở đào tạo quy định hình thức ưu tiên xét tuyển hoặc cộng điểm cho một số trường hợp như thí sinh thuộc diện được xét tuyển thẳng nhưng không sử dụng quyền tuyển thẳng, thí sinh đạt giải khuyến khích học sinh giỏi quốc gia, thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, thí sinh đạt huy chương thể thao hoặc đạt giải trong các cuộc thi nghệ thuật, thi tay nghề phù hợp.
IV. Các trường hợp được ưu tiên xét tuyển hoặc cộng điểm
| Nhóm thí sinh | Hình thức áp dụng |
| Thí sinh thuộc khoản 1, 2 Điều 8 nhưng không dùng quyền tuyển thẳng | Có thể được ưu tiên xét tuyển hoặc cộng điểm theo quy định của trường |
| Thí sinh đạt giải khuyến khích kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia | Dự tuyển vào chương trình đào tạo phù hợp |
| Thí sinh đạt giải trong cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia | Dự tuyển vào chương trình phù hợp với môn thi hoặc nội dung đề tài |
| Thí sinh đạt huy chương vàng, bạc, đồng các giải thể dục thể thao cấp quốc gia tổ chức một lần trong năm | Dự tuyển vào ngành thể dục thể thao phù hợp |
| Thí sinh được công nhận là vận động viên kiện tướng quốc gia | Dự tuyển vào ngành thể dục thể thao phù hợp |
| Thí sinh đạt giải chính thức trong các cuộc thi nghệ thuật chuyên nghiệp chính thức toàn quốc | Dự tuyển vào chương trình đào tạo nghệ thuật phù hợp |
| Thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba kỳ thi tay nghề khu vực ASEAN hoặc quốc tế | Dự tuyển vào chương trình phù hợp với nghề đạt giải |
Mức điểm cộng có thể gồm điểm thưởng, điểm xét thưởng hoặc điểm khuyến khích, do cơ sở đào tạo xây dựng và công bố theo tiêu chí phù hợp với đầu vào chương trình đào tạo. Quy chế cũng quy định tổng điểm cộng không vượt quá 10% điểm tối đa của thang điểm xét tuyển.
V. Xét tuyển thẳng có cần đăng ký nguyện vọng trên hệ thống không?
Có. Theo Công văn 2304/BGDĐT-GDĐH hướng dẫn tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026, tất cả thí sinh, bao gồm cả thí sinh xét tuyển thẳng, bắt buộc phải đăng ký xét tuyển trực tuyến trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia. Toàn bộ nguyện vọng xét tuyển đều phải được đăng ký trên Hệ thống để xử lý chung.
Năm 2026, thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng và sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp. Riêng thí sinh đăng ký xét tuyển vào các ngành đào tạo giáo viên, cơ sở đào tạo chỉ xét tuyển các nguyện vọng từ 01 đến 05.
Thời gian đăng ký, điều chỉnh, bổ sung nguyện vọng năm 2026 là từ ngày 02/7 đến 17h00 ngày 14/7/2026. Thí sinh nộp lệ phí xét tuyển trực tuyến từ ngày 15/7 đến 17h00 ngày 21/7/2026. Sau khi có kết quả trúng tuyển, tất cả thí sinh, kể cả thí sinh trúng tuyển thẳng, phải xác nhận nhập học trực tuyến trước 17h00 ngày 21/8/2026 nếu có nguyện vọng theo học.
VI. Quy trình đăng ký xét tuyển thẳng đại học năm 2026
Thí sinh nên thực hiện theo các bước sau:
- Bước 1: Đọc kỹ thông tin tuyển sinh của trường dự kiến đăng ký
- Bước 2: Kiểm tra mình có thuộc đối tượng xét tuyển thẳng hoặc ưu tiên xét tuyển không
- Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ minh chứng thành tích, giấy xác nhận hoặc giấy tờ liên quan
- Bước 4: Nộp hồ sơ theo kế hoạch riêng của cơ sở đào tạo nếu trường yêu cầu
- Bước 5: Theo dõi danh sách thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển, trừ điều kiện tốt nghiệp THPT
- Bước 6: Đăng ký nguyện vọng trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung theo thời gian của Bộ GD&ĐT
- Bước 7: Xác nhận nhập học trực tuyến nếu trúng tuyển và có nguyện vọng theo học
Theo Quy chế tuyển sinh 2026, cơ sở đào tạo tổ chức cho thí sinh thuộc diện xét tuyển thẳng đăng ký dự tuyển, xét tuyển thẳng cho thí sinh đủ điều kiện, sau đó công bố và cập nhật danh sách thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển, trừ điều kiện tốt nghiệp THPT, lên Hệ thống để xử lý nguyện vọng cùng các phương thức xét tuyển khác.
VII. Hồ sơ xét tuyển thẳng thường gồm những gì?
Hồ sơ cụ thể do từng trường quy định trong thông tin tuyển sinh. Tuy nhiên, thí sinh thường cần chuẩn bị các giấy tờ sau:
| Nhóm hồ sơ | Nội dung tham khảo |
| Phiếu đăng ký xét tuyển thẳng | Theo mẫu hoặc hướng dẫn của từng trường |
| Minh chứng thành tích | Giấy chứng nhận đạt giải, quyết định tham gia đội tuyển, giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền |
| Học bạ hoặc kết quả học tập | Tùy yêu cầu từng cơ sở đào tạo |
| Giấy tờ cá nhân | Căn cước công dân, thông tin liên hệ, ảnh hoặc hồ sơ cá nhân theo yêu cầu |
| Giấy chứng nhận tốt nghiệp THPT | Bổ sung sau khi có kết quả tốt nghiệp nếu thí sinh đang học lớp 12 |
| Giấy tờ ưu tiên nếu có | Minh chứng đối tượng chính sách, khu vực hoặc giấy xác nhận liên quan |
Thí sinh phải tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của tất cả thông tin đăng ký dự tuyển, bao gồm thông tin cá nhân, khu vực, đối tượng ưu tiên, nguyện vọng, chứng chỉ ngoại ngữ nếu có và tính xác thực của giấy tờ minh chứng.
VIII. Xét tuyển thẳng có áp dụng giống nhau ở mọi trường không?
Không. Quy chế tuyển sinh quy định khung đối tượng chung, nhưng từng cơ sở đào tạo có quyền xây dựng và công bố chính sách xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển phù hợp với đề án tuyển sinh của mình, miễn là không trái quy định của Bộ GD&ĐT. Với một số nhóm ngành đặc thù như sức khỏe, việc tuyển thẳng hoặc ưu tiên xét tuyển phải đáp ứng yêu cầu riêng của ngành đào tạo và được công khai minh bạch trong đề án tuyển sinh.
Điều này có nghĩa là cùng một thành tích, thí sinh có thể được xét tuyển thẳng vào trường này nhưng chỉ được ưu tiên xét tuyển hoặc cộng điểm ở trường khác. Vì vậy, không nên chỉ đọc quy định chung mà cần đối chiếu trực tiếp với thông báo tuyển sinh của từng trường.
IX. Những lưu ý quan trọng cho thí sinh xét tuyển thẳng
Thí sinh cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, vì mỗi trường có thể quy định khác nhau về ngành áp dụng, chỉ tiêu, hồ sơ, thời hạn nộp và điều kiện xét tuyển thẳng.
Thành tích đạt giải phải còn trong thời hạn quy định. Với học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, khoa học kỹ thuật quốc gia, quốc tế và thi tay nghề, thời gian đạt giải thường không quá 03 năm. Với một số thành tích nghệ thuật, thể thao, thời gian đạt giải không quá 04 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng.
Thí sinh thuộc diện xét tuyển thẳng vẫn cần tốt nghiệp THPT, trừ một số quy định riêng về điều kiện nguồn tuyển được nêu trong Quy chế. Cơ sở đào tạo sẽ cập nhật danh sách đủ điều kiện trúng tuyển lên Hệ thống để xử lý nguyện vọng cùng các phương thức khác.
Nếu không muốn dùng quyền tuyển thẳng, thí sinh có thể được xem xét ưu tiên xét tuyển hoặc cộng điểm theo quy định của cơ sở đào tạo. Tuy nhiên, mức cộng cụ thể và cách áp dụng phải được trường công bố công khai.
Thí sinh không nên đăng ký nguyện vọng vào chương trình đào tạo hoặc phương thức tuyển sinh mà mình không đủ điều kiện. Đây là trách nhiệm được Bộ GD&ĐT nêu rõ trong Quy chế tuyển sinh.
Xét tuyển thẳng đại học năm 2026 là chính sách quan trọng dành cho thí sinh có thành tích nổi bật hoặc thuộc một số nhóm đối tượng đặc thù. Tuy nhiên, thí sinh không nên hiểu xét tuyển thẳng là quyền vào bất kỳ ngành, trường nào theo ý muốn. Mỗi trường sẽ quy định cụ thể ngành áp dụng, chỉ tiêu, tiêu chí, hồ sơ và thời hạn xét tuyển.
Để tránh sai sót, thí sinh cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, chuẩn bị minh chứng đầy đủ, đăng ký nguyện vọng trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung đúng thời hạn và xác nhận nhập học nếu trúng tuyển. Với những thí sinh không dùng quyền tuyển thẳng, chính sách ưu tiên xét tuyển hoặc cộng điểm cũng là một lựa chọn cần được cân nhắc trong quá trình đăng ký xét tuyển đại học.
Xem thêm: Lịch thi tốt nghiệp THPT năm 2026